Në Çair, një skemë e paligjshme ka bërë të mundur legalizimin e objekteve banesore të ndërtuara pa leje, duke i trajtuar si të vjetra, kur në fakt janë ndërtuar në vitet e fundit. Sipas ligjit, vetëm objektet që janë ndërtuar deri më 3 mars 2011 mund të legalizohen, por kjo kohë nuk është respektuar. “360 Gradë” ka zbuluar rreth njëzet raste, ku ndërtesat e reja janë legalizuar me kërkesa të dorëzuara në një datë kur sipas pamjeve satelitore të Google, objektet nuk kishin filluar as të ndërtoheshin. Kjo skemë është zbatuar për objekte në rrugë të rëndësishme, si “Brigada e Dytë Maqedonase”, “Nikola Karev” dhe “John Kennedy”.
Punimet e para të ndërtimit, sipas imazheve historike satelitore të Google, ndodhin në qershor 2014. Vetëm në janar të 2016-ës u shfaq pllaka e parë e betonit për një nga ndërtesat. Në gusht të të njëjtit viti, kur ndërsa e parë ishte në zhvillim e sipër, filloi ndërtimi dhe i një godine të dytë banimi. Deri në shtator 2017, të dyja ndërtesat duket se janë përfunduar, në ndërkohë është menduar lokacioni për ndërtesën e tretë në të njëjtën rrugë, ndërtimi i së cilës përfundoi në qershor të vitit 2018.
Në prill të vitit 2020, shihet se ka nisur ndërtimi i godinës së katërt, dhe imazhi satelitor i nëntorit 2021 tregon një çati të instaluar për herë të parë.
Sipas të dhënave elektronike të disponueshme të Kadastrës, një nga këto ndërtime pa leje është legalizuar në vitin 2017, dy të tjera në vitin 2019 dhe e fundit në vitin 2021.
Ky objekt, ngjitur me bulevardin “Nikola Karev”, është legalizuar në fund të vitit 2020. Ndonëse objekti ishte legalizuar sikur të ekzistonte në vitin 2011, deri në vitin 2018 nuk kishte asnjë gjurmë objekti në tokë. Parcela fillon të lexohet në dhjetor 2018, dhe ndërtesa ishte gati në shtator të vitit 2020, pak para legalizimit.
Kjo ndërtesë e madhe, në fillim të bulevardit John Kennedy, u legalizua këtë vit. Ndonëse objekti është legalizuar sikur ka ekzistuar para vitit 2011, deri në vitin 2017 nuk ka asnjë gjurmë të kësaj ndërtese në tokë. Blerja e tokës fillon në qershor të vitit 2017, dhe ndërtesa është planifikuar të përfundojë në fund të 2021 ose në fillim të 2022.
Ky objekt në rrugën “Llazar Trpovski” është legalizuar në fillim të vitit 2021. Ndonëse objekti është legalizuar sikur ka ekzistuar para vitit 2011, deri në qershor të 2017-ës nuk ka asgjë në terren. Parcela fillon të lexohet në korrik 2017, dhe godina është gati në mars 2021, pothuajse në të njëjtën kohë me vendimin e legalizimit.
Këto dy objekte, pranë rrugës Serava, janë legalizuar në data të ndryshme në vitin 2021. Edhe pse të dyja objektet janë legalizuar sikur të kishin ekzistuar para vitit 2011, deri në tetor 2018 nuk kishte asnjë objekt në terren. Parcela për një objekt fillon të vlerësohet në nëntor 2018. Në gusht 2019, njëra godinë është pothuajse gati dhe tjetra fillon të ndërtohet. Ndërtesa e parë është plotësisht gati para fundit të vitit 2020, ndërsa tjetra gjatë vitit 2021 kur të dyja objektet legalizohen.
Me këta shembuj është më se e qartë. Komuna e Çairit legalizon ndërtimet pa leje që nuk është dashur të legalizohen. Dhe nuk është një incident por një fenomen masiv. Si u bë kjo, është pyetja për të cilën nga “360 shkallë” kanë kërkuar përgjigje në dokumentacionin që disponon Kadastra.
Nga gjithsej 12 kërkesa për legalizim për 12 objekte të ndryshme, gjysma, pra 6, janë dorëzuar në të njëjtën ditë – 31.12.2018. Rastësisht apo jo, kjo është dita e fundit derisa në bazë të ligjit u lejua kërkesa për legalizimin e ndërtimeve pa leje.
Absurditeti në të gjithë këtë çështje del në sipërfaqe kur data e paraqitjes së kërkesave për legalizim, sipas të dhënave të bashkisë, do të krahasohet me situatën në terren, në atë moment, të disponueshme në pamjet historike satelitore.
Për shembull, dy ndërtesat në rrugën “Serava” dukeshin kështu në dhjetor 2018 – njëra sapo ka filluar të ndërtohet, ndërsa në lokacionin tjetër ka shtëpi të mëparshme. Por, pikërisht në atë moment janë dorëzuar kërkesat për legalizimin e tyre, nisur nga numrat e arkivit dhe data e caktuar nga Bashkia e Çairit.
Në dhjetor të vitit 2018, ndërtesa pranë kryqëzimit të Bit Pazarit ishte trualli ku sapo kishte filluar heqja e shtëpive të mëparshme. Mirëpo, pikërisht në atë moment është paraqitur kërkesa për legalizim për një objekt që nuk ka filluar as të ndërtohet, duke u nisur nga numrat e arkivit dhe datën që ka vendosur Komuna e Çairit.
Godina e madhe e banimit e “John Kennedy” ishte në fillim të ndërtimit të saj në dhjetor 2018, pra betonimi i pllakave të para shihet nga një satelit. Mirëpo, pikërisht në atë moment është dorëzuar kërkesa për legalizim, nisur nga numrat e arkivit dhe data e caktuar nga Komuna e Çairit.
Kjo ndërtesë banimi prapa Postës në Çair jo vetëm që nuk është ndërtuar në dhjetor 2018, por nuk ka pasur aktivitete në terren as në prill të vitit 2020. Mirëpo, megjithatë, Bashkia ka arkivuar dhe më pas ka sjellë vendim pozitiv për legalizimin e ndërtimeve pa leje në atë vend, të cilat sipas numrave të arkivës dhe datës së vendosur nga pushteti vendor në Çair, janë për shkak të një kërkese të paraqitur më 31.12.2018. – një vit e gjysmë para ndërtesës në përgjithësi për të filluar ndërtimin.
Si është e mundur që para se të ndërtohet është bërë një kërkesë për legalizimin e ndërtimeve pa leje? Këtu janë dy përgjigje të mundshme. E para është se investitorët kanë paraqitur kërkesat e tyre për legalizimin e ndërtimeve pa leje, që ende pa filluar të ndërtojnë. E dyta është se – Komuna e Çairit mban ose shton numra arkivorë sipas nevojës në regjistrat e vjetër, të viteve të kaluara.
Kur javën e kaluar “360 gradë” iu drejtua Komunës së Çairit me një pyetje – si ka mundësi që legalizuan objekte që nuk ekzistonin fare para 3 marsit të vitit 2011, komuna iu referua Ligjit për trajtimin e objekteve të paligjshme. Konkretisht, ata cituan nenin, sipas të cilit kërkuesi është ai që dorëzon prova ose deklaratë të noterizuar me përgjegjësi të plotë materiale dhe penale .
Në pyetjen shtesë – si është e mundur që të bëhet kërkesë për diçka që në atë moment nuk është ndërtuar fare, kryesuesi nuk ka dhënë përgjigje direkte, por përsëri iu referua detyrimit të kërkuesit.
Edhe sikur të mos e dinin dhe të mos kontrollonin që kanë dhënë vendime legalizimi për të paktën njëzet objekte banimi që janë ndërtuar pas afatit, a do të marrin masa tani, kur e dinë se janë gënjyer.
Deri më sot nuk është marrë asnjë përgjigje.